Eco-anarchisme (van ecologisch-anarchisme), ook wel groen-anarchisme, is een politieke filosofie en anarchistische stroming welke een nadruk legt op de relatie tussen de mens, natuur en milieu. Eco-anarchisme gaat in haar kritiek vaak voorbij de kritiek op intermensenlijke relaties, en breidt deze uit tot de relatie tussen de mens en alle niet-menselijke wezens en de natuur in haar geheel.[1] Hierbij staat een ecologisch duurzame anarchistische samenleving centraal waarbij vaak naast menselijke bevrijding ook dierenbevrijding een rol speelt.

Belangrijke vroege invloeden voor deze stroming waren Henry David Thoreau, Leo Tolstoj en Élisée Reclus. In de late 19de eeuw ontstond er een anarcho-naturisme binnen individualistische kringen in Frankrijk, Spanje, Portugal en Cuba.[2] Veel van deze kringen hielden zich ook bezig met vegetarisme en nudisme. Belangrijke hedendaagse stromingen zijn onder andere:

• anarcho-primitivisme, dat een kritiek levert op technologie en pleit voor een 'ongeciviliseerde' vorm van samenleven.
• groen-syndicalisme, een stroming binnen het anarcho-syndicalisme welke pleit voor een ecologisch duurzame economie met arbeiderszelfbestuur.
• sociale ecologie, waarin gesteld wordt dat de overheersing van de natuur door de mens voort komt uit de overheersing van de ene mens over de andere.
• veganistisch-anarchisme, welke stelt dat menselijke bevrijding en dieren bevrijding onvermijdelijk met elkaar verbonden zijn.

Eco-anarchisten ontlenen vaak inspiratie aan andere bronnen. Enkele voorbeelden zijn socialisme, communistisch anarchisme, individualistisch anarchisme, feminisme, inheemse volkeren en natuurreligies. Hedendaags eco-anarchisme omvat een reeks verwante politieke theorieën die zijn afgeleid van of geïnspireerd door filosofische en sociale bewegingen zoals anarcho-primitivisme, eco-socialisme, diepe ecologie, sociale ecologie, feminisme, egoïsme, post- en anti-linkse stromingen, situationisten, surrealisme, neoluddisme en anti-industrialisme.

Hoewel eco-anarchisme thema's ontwikkelt die aanwezig zijn in de politieke actie van de Luddieten en de geschriften van Jean-Jacques Rousseau, werd het toen het primitivisme opkwam directer beïnvloed door de werken van theoretici zoals de Frankfurter Schule Marxisten Theodor Adorno en Herbert Marcuse; antropologen Marshall Sahlins en Richard Borshay Lee; en anderen zoals Lewis Mumford, Jean Baudrillard en Gary Snyder. Veel voorstanders van eco-anarchisme en anarcho-primitivisme beschouwen Fredy Perlman als de moderne voorloper van hun opvattingen.

→ Lees verder...