EEN ANARCHISTIES GEÏNSPIREERDE LEEFWIJZE

Interview met Mikkie van Duinen

door P'tje Lanser

 

De dag dat ik Mikkie interviewde was het heerlijk warm, en dus besloten we om het interview op het platje van haar huis in de Utrechtse binnenstad te houden. Met een kopje thee, een stukje bio-veganistiese cranberrygebak was het er prima toeven.

Mikkie (38) was al vroeg politiek bevlogen, op de lagere school was ze reeds ondersteboven van de Baader Meinhoff Gruppe. Het was met name de radikaliteit van de RAF die haar enorm aansprak, ze zag de romantiek in van je hele leven in dienst willen stellen voor een betere wereld. Ook in een ander opzicht zag ze die opoffering, vanaf haar achtste tot haar tiende was ze, naar ze zelf zegt, extreem gelovig.

'Ik kom uit een links nest, mijn ouders stemden PSP en mijn opa en oma hadden een tent op het anarchistiese kampeerterrein 'Tot Vrijheidsbezinnig' in Appelscha. Overigens kwam ik hier pas achter nadat ik mezelf al lang en breed anarchisties noemde. Op mijn veertiende woonde ik in een werfkelder in Utrecht een avond bij over anarchisme en kocht daar mijn eerste "de Vrije Socialist", een anarchisties tijdschrift dat inmiddels ter ziele is. Wat mij toen in het anarchisme aansprak, en heden ten dage nog aanspreekt, is dat als je doorredeneert vanuit het idee een betere wereld te willen, je uiteindelijk uitkomt bij anarchisme, het verwerpen van macht. Volgens mij is dat de enige weg om tot echte veranderingen te komen, omdat deze niet op dwang gebaseerd is. Als een betere wereld niet in vrijheid gekozen kan worden, dan is die gedoemd te mislukken. Ik noem me ook volmondig anarchiste, met de nadruk op'-te'.

Mikkie is aktief geweest in de beginjaren van Onkruit, toen ze zelf net aktief begon te worden binnen de anarchistiese beweging. Ze ging kraken en woonde in een heuse Onkruit-woongroep in Utrecht, die bij elkaar anderhalf jaar bestaan heeft. Het was een roerige tijd binnen de kraakbeweging, met in haar ogen veel militant en normerend gedrag. Hoe heftiger je was, hoe meer je erbij hoorde. Daar is ze goed op afgeknapt. Toenterijd heerste er haast een taboe op jezelf anarchisties noemen, iets wat volgens Mikkie wel erg aan het veranderen is. Diskussies over gedrag, over hoe je met elkaar omgaat en met idealen hebben zijn vruchten afgeworpen. Overigens kennen krakers veelal nog steeds dezelfde kleding en kultuur, die worden nog steeds gekozen op basis van een militante en heavy indruk.

Saai

Mikkie heeft samen met haar vriend Ron drie kinderen, Levi (14), Eva (8) en Che (5). Che vroeg haar de dag voor ik Mikkie interviewde wat anarchisme is. Ze legde hem toen uit dat ze tegen alle soorten van macht is, dat ze geen macht wil hebben over andere mensen en over dieren en ook niet andersom. Che gaat regelmatig met Mikkie mee naar Appelscha, waar zij een karavan heeft, en hoort daar geregeld het woord 'anarchisme' vallen, dat is waarschijnlijk ook de reden dat hij haar die vraag stelde.

Op mijn vraag welke klassieke en/of hedendaagse anarchisten haar geinspireerd hebben, volgt een luid 'oh jee' en een lang nadenken. "Ik kan alleen maar Emma Goldman noemen, en een boek van de psycho-analyticus Erich Fromm, overigens geen anarchist, getiteld 'Angst voor de vrijheid', dat ik op mijn vijftiende las. De meeste boeken over anarchisme vind ik te saai om te gaan lezen, omdat ze weinig betekenis voor mijn dagelijkse leven hebben. Ik hou niet van onpersoonlijke theorieen van bijvoorbeeld Bakoenin of Stirner, daarnaast kan ik die theorieen niet terugkoppelen naar het heden. Volgens mij gaan mannen er vaak prat op dat zij die boeken lezen. Ik vind ze echter ontzettend saai!

Theorievorming over anarchisme is belangrijk, al hangt het er voor mij wel af van hoe je het invult. Je moet konstant nadenken over anarchisme, omdat kultuur en opvoeding geinternaliseerd zijn. Door te denken en te handelen onderbouw je een anarchistiese theorie voor het dagelijkse leven. Ik vind het zinnig dat er binnen anarchistiese kringen over het onderwerp ekonomie nagedacht wordt, maar wat mij betreft mogen anderen dat doen. Ik vind het leuker om er praktisch mee bezig te zijn en was betrokken bij de anti-MAI beweging. Ekonomiese theorieen zijn abstrakt, niet toepasbaar binnen mijn eigen leven. Maar in diskussies met anderen kan het goed zijn. Wat ik voornamelijk interessant vind is hoe mensen met elkaar omgaan. Daarnaast houdt het onderwerp arbeidsethos mij ook bezig, omdat arbeidsethos een belangrijke motor is voor de huidige ekonomie en gebruikt wordt voor het onder andere diciplineren van ook mijn kinderen middels de leerplicht. Vooral Che heeft vaak geen zin om naar school te gaan en toch moet ik hem dwingen tot mijn grote spijt".

Anarchisme heeft voor Mikkie een verstrekkende invloed op haar leven gehad. Uit weerzin tegen de discipline op scholen heeft ze de middelbare school niet afgemaakt, ze wilde zelf kiezen, wat echter niet kon. Ze heeft zes jaar lang als jongerenwerker gewerkt, maar na de vorming van allerlei welzijnskoepels in de stad Utrecht is ze afgehaakt. Nu wil ze niet meer betaald werken, ze wil niet meedraaien binnen het ekonomiese systeem, omdat dit het systeem alleen maar bestendigd. Overigens hoeft ze ook niet te werken, omdat ze afgekeurd is, zoals dat formeel heet. Aan de ene kant is dat een geluk, maar tegelijkertijd is dat ook pech, want haar afkeuring is niet zomaar. Tevens wil ze haar tijd zelf in kunnen delen, ze is aktief geweest binnen anarchistiese en anti-militaristiese kringen, momenteel is ze aktief bij de Voedselkoop in Utrecht, een biologies-veganisties voedselkollektief in zelfbeheer, op het kampeerterrein in Appelscha, en binnen de Vrije Bond. Maar als het lente en zomer is dan gaat ze veel naar buiten. Met Pasen kon zij haar liefde voor de natuur, het buiten zijn, haar anti-militarisme en het hebben van kinderen perfect combineren door het gezamelijk bijwonen van het Vredesaktiekamp in Twente.

"Hoe ik met mijn kinderen omga is een belangrijk onderdeel van anarchisme in de praktijk. Ik ben mezelf konstant bewust van de mogelijkheid om macht uit te oefenen over mijn kinderen, maar ik probeer intensief dat te minimaliseren. Dat betekent dat ik niet zeg dat iets niet mag, maar dat ik probeer dingen uit te leggen, probeer te onderhandelen. En dat werkt volgens mij bijzonder goed. Levi moet bijvoorbeeld zelf weten hoe laat hij naar bed gaat, hij moet zelf kunnen bepalen wanneer het tijd is. En aldus zo zijn eigen verantwoordelijkheid leren nemen. Er zijn wel uitzonderingen waar praten en argumenteren niet meer helpen, dan grijp ik in. Als mijn kinderen bijvoorbeeld over de grenzen van andere kinderen heengaan, als anderen niet voor zichzelf durven op te komen. Bij Levi merk ik dat het volgens mij goed is gelukt, hij gedraagt zich bijvoorbeeld medeverantwoordelijk in huis en is betrokken bij de rest van de familie.

Dilemma's

 Mikkie heeft weinig kontakten met niet-anarchisten, dat is langzamerhand zo gegroeid. Anarchisme is niet enkel het aanhangen van een politieke partij, het is een hele leefwijze, zegt ze. Haar leefwijze is anarchisties geinspireerd, ook Ron is een anarchist. Hij is ondermeer aktief bij de Vrije Bond. Anarchisme vindt ze niet naief, omdat een heleboel ideeen uit het anarchisme toepasbaar zijn in het dagelijkse leven. Anarchisten leven hun ideaal in wonen, werken en relaties. De kracht van het anarchisme is dat idealen geleefd worden en dat het geen abstrakte politieke theorie is. Ze vindt dat ze een heel gelukkig leven leidt, geniet erg veel, uitzonderingen daar gelaten, maar kan zich tevens beroerd voelen omdat andere mensen lijden door de scheve verdeling van welvaart en welzijn en het vele geweld in de wereld. Voor de dagelijkse praktijk zijn er wel degelijk dilemma's: ze wilde vroeger zelf niet naar school. Eva gaat heel graag, maar Che wil niet, en ze moet hem dwingen om naar school te gaan. Aan het schoolsysteem is geen ontsnappen mogelijk, en ze wil hem ook niet op jonge leeftijd al marginaliseren. Zelf heeft het haar het nodige tobben gekost om te komen tot een zinvolle invulling van haar leven zonder betaald werk.

Op de vraag wat haar aanspreekt in de anarchistiese beweging zegt ze: "Het is de vraag of je wel kunt spreken van zo'n beweging. Ik voel me in ieder geval enorm thuis op het anarchistiese kampeerterrein in Appelscha, dat voelt bijna als een tweede familie. Of bij de mensen die aanwezig waren op de krematie van de vorig jaar maart overleden anarchist Karl Max Kreuger.Ik heb het gevoel dat ik daar mijn plek heb en gewaardeerd wordt. Ook voor mijn kinderen is Appelscha uniek, omdat ze daar andere 'normen en waarden' meekrijgen dan elders.

Met lede ogen zie ik hoe mensen van mijn generatie en ouder veel moeite hebben met het in kontakt blijven houden met de jongere generatie. Binnen de anarchistiese moeten mensen ouder dan dertig ook een plek blijven in nemen, en niet vervallen in aangepaste, burgerlijke keuzes. Daarnaast vind ik het jammer dat je zo weinig kinderen in de anarchistiese beweging zijn. Behalve in Appelscha kan ik maar met weinig mensen praten over het anarchisties opvoeden van kinderen.

Ik heb altijd heel graag een bijdrage willen leveren voor een betere wereld, vanwege al het onrecht dat ik om me heen zag en nog steeds zie. Maar hoe lever je die bijdrage? Door ieder jaar een goed lopende Pinksterlanddagen te organiseren, of aktief te zijn binnen de Voedselkoop? Verandering bereik je volgens mij in ieder geval door allemaal een klein beetje te doen. Vroeger kon ik heel wanhopig worden, vond ik dat alles zo efficient mogelijk moest om zoveel mogelijk te kunnen bereiken. Dat heb ik losgelaten, want het zou anders erg deprimerend zijn. Deels heeft dat ook met leeftijd te maken, op mijn zeventiende bestond mijn hele leven uit politiek bezig zijn, door te kraken, door hoe ik woonde, door akties te voeren. Nu gaat dat allemaal meer in golven, zo ben aktief geweest met bewust baanloosheid. Elk keer kun je opnieuw kijken wat je kunt doen. Ik voelde me uiteindelijk niet gelukkig meer in het wonen in kraakpanden en in woongroepen. Voor mezelf was het nodig om niet meer gekraakt maar rustiger te wonen, het leven is voor mij al vaak moeilijk en roerig genoeg. Ook vanuit die basis blijf ik een bijdrage leveren voor een eerlijke, betere wereld."